ग्रामपंचायत बेहेड

ग्रामपंचायत बेहेड हे महाराष्ट्र राज्याच्या नाशिक जिल्ह्याच्या निफाड तालुक्यातील एक प्रगतशील आणि ऐतिहासिक गाव आहे, जे प्रभू श्री. राम यांच्या पावनतेने पुण्यदृष्ट्या समृद्ध आहे. गावातील दक्षिणमुखी हनुमान मंदिर हे धार्मिक केंद्रबिंदू मानले जाते.

सन २०११ च्या जनगणनेनुसार बेहेड गावाची लोकसंख्या सुमारे २,१०५ आहे. गावामध्ये शिक्षण आणि शारीरिक सुविधांसाठी जिल्हा परिषद प्राथमिक शाळा १, अंगणवाडी केंद्रे २, व्यायामशाळा १, आणि सभामंडप २ उपलब्ध आहेत.

सन २०१९ पासून ग्रामपंचायत बेहेडने गावातील ग्रामस्थांसाठी RO प्लांट बसविला असून गावातील १००% कुटुंबे पिण्याच्या पाण्यासाठी RO चा वापर करतात. तसेच, गावात प्राचीन मंदिरे, सामुदायिक सभागृह, पाणीसाठवण, सार्वजनिक विहिरी आणि शेततळी अशा धार्मिक व सामाजिक सुविधा देखील आहेत.

गावातील बहुतांश लोकांचा मुख्य व्यवसाय शेती आहे. येथे द्राक्ष, ऊस, कांदा, टमाटे, सोयाबीन व मका या प्रमुख पिकांची लागवड केली जाते. द्राक्ष, ऊस आणि कांदा या पिकांमुळे शेतकऱ्यांना चांगले उत्पन्न मिळते, तसेच गावातील लोक दुग्ध व्यवसाय देखील करतात.

बेहेड ग्रामपंचायतीत विविध शासकीय योजना प्रभावीपणे राबविल्या गेल्या आहेत:

• घरकुल योजनेत लाभार्थींना घरकुल लाभ मिळाला आहे.

• स्वच्छ भारत अभियान अंतर्गत गावाने संपूर्ण खुले शौचमुक्त (ODF प्लस) दर्जा प्राप्त केला आहे.

• पाणीपुरवठा योजना अंतर्गत गावात नियमित पाणीपुरवठा केला जातो.

• संत गाडगे बाबा ग्राम स्वच्छता अभियान राबवून गावात स्वच्छता राखली जाते.

ग्रामपंचायतीचे सरपंच, उपसरपंच आणि ७ सदस्य मिळून गावाचा सर्वांगीण विकास घडवून आणतात. निर्णय प्रक्रियेत लोकसहभाग सुनिश्चित केला जातो.

आज बेहेड गाव निफाड तालुक्यातील एक आदर्श आणि सर्वांगीण विकासाकडे वाटचाल करणारे गाव म्हणून ओळखले जाते.

बेहेड गाव निफाड तालुक्याच्या ठिकाणापासून सुमारे १९ कि.मी. अंतरावर वसलेले आहे. गावाचे एकूण क्षेत्रफळ ४१९.२३ हेक्टर असून ग्रामपंचायतीत ३ वार्ड आहेत. येथे ३८८ कुटुंबे वास्तव्यास असून, जनगणना २०११ नुसार लोकसंख्या २,१०५ आहे, ज्यामध्ये १०९२ पुरुष व १०१३ महिला यांचा समावेश आहे.

गावाचा भौगोलिक विस्तार प्रामुख्याने सपाट प्रदेशात असून शेतीयोग्य जमीन मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध आहे. गावालगत पाराशरी नदी व कादवा नदी आहेत, ज्यामुळे पिकांना पाणीपुरवठा सहज मिळतो.

येथे हवामान उष्णकटिबंधीय असून, उन्हाळ्यात तापमान साधारणतः ३९°से पर्यंत जाते, तर हिवाळ्यात १०°से पर्यंत खाली येते. पावसाळ्यात सरासरी ६० ते ७० से.मी. पर्जन्यवृष्टी होते.

बेहेड गाव द्राक्ष, कांदा, ऊस उत्पादनासाठी प्रसिद्ध आहे. परिसरात पाणलोट क्षेत्राचा विकास झाल्यामुळे जलसंधारणाची उत्तम सोय उपलब्ध आहे, ज्यामुळे शेतकरी उत्कृष्ट पिके घेऊ शकतात.

बेहेड गावाचे लोकजीवन साधे, श्रमप्रधान आणि पारंपरिक आहे. गावातील मुख्य व्यवसाय शेती असून येथे द्राक्ष, ऊस, कांदा, मका आणि हंगामी भाजीपाला मोठ्या प्रमाणावर घेतले जातात. काही लोक दुग्धव्यवसाय मध्येही कार्यरत आहेत.

गावात विविध सांस्कृतिक, धार्मिक आणि सामाजिक परंपरा जपल्या जातात. वर्षभरात होणारे उत्सव, सण आणि साप्ताहिक कार्यक्रम गावातील एकतेचे दर्शन घडवतात. गणेशोत्सव, होळी, दिवाळी, नवरात्र तसेच स्थानिक देवतांच्या पूजांना विशेष महत्त्व आहे.

येथील लोक मेहनती, मदतशील आणि “अतिथी देवो भव” या विचाराने वावरणारे आहेत. स्त्रियांचा सहभाग ग्रामविकास व स्वयंसहाय्य गटांद्वारे मोठ्या प्रमाणात दिसून येतो, तर तरुण वर्ग शिक्षण, खेळ आणि रोजगाराच्या संधी शोधत प्रगतीच्या दिशेने वाटचाल करतो.

बेहेड गावाच्या लोकजीवनात पारंपरिक ग्रामीण संस्कृतीसोबतच आधुनिकतेची झलक ही दिसते, ज्यामुळे गावाचा विकास आणि सामाजिक एकात्मता दोन्ही जोपासले जातात.

बेहेड गावाचे सांस्कृतिक जीवन समृद्ध आणि विविधतेने नटलेले आहे. येथे वर्षभर विविध धार्मिक,श्रावण सप्ताह, सामाजिक व सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित केले जातात.तसेच गावात दक्षिणमुखी मारुती मंदिर असून  गावात श्री.खंडेराव महाराज यात्रा उत्सव  मोठ्या उत्साहात २ दिवस भरवली जाते त्यात प्रामुख्याने कावड रथ मिरवणूक हे आकर्षण आहे , गावातील प्रमुख देवतांच्या पूजाअर्चा व सप्ताह यामुळे ग्रामस्थांमध्ये एकोपा आणि श्रद्धेची भावना दृढ होते.

गणेशोत्सव, नवरात्र, दिवाळी, होळी यांसारखे सण गावात उत्साहाने साजरे केले जातात. या सणांमुळे गावातील मुलं, तरुण व वयोवृद्ध सर्वच वयोगट एकत्र येऊन आनंदोत्सव साजरा करतात.

गावात लोककला, कीर्तन, भजन आणि पारंपरिक खेळ यांचा विशेष प्रभाव दिसून येतो. पिढ्यान्पिढ्या चालत आलेल्या परंपरा जपतानाच नवीन पिढी आधुनिकतेशी जुळवून घेते.

स्त्रियांचा सहभाग ग्रामविकासात तसेच सांस्कृतिक उपक्रमांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर असतो. स्वयंसहाय्य गटांद्वारे महिला सामाजिक व आर्थिक प्रगतीत योगदान देतात.

यामुळे बेहेड गावाचे लोकजीवन परंपरा आणि आधुनिकता यांचा सुंदर संगम साधत आजही एकात्मतेने टिकून आहे.

• ग्रामदैवताचे मंदिर – गावातील प्रमुख जागृत दक्षिणमुखी मारुती मंदिर  गावकऱ्यांचे श्रद्धास्थान असून येथे दरवर्षी सप्ताहासारखे धार्मिक कार्यक्रम आयोजित केले जातात.
• शेती क्षेत्र व द्राक्षबागा – बेहेड द्राक्ष उस उत्पादनासाठी प्रसिद्ध आहे. गावातील हिरवीगार शेते, द्राक्षबागा आणि उसाची शेती पाहण्याजोगी आहे.

बेहेड गाव निफाड तालुक्यात  असून  बेहेड गावाच्या लगतच पिंपळगाव बसवंत सारखी मोठी बाजारपेठ आहे.  तसेच  बेहेड गावाच्या आजूबाजूला  जी गावे आहेत ती सर्व  बेहेड गावाशी सामाजिक, शैक्षणिक, व्यावसायिक व सांस्कृतिकदृष्ट्या जोडलेली आहेत.

पिंपळगाव बसवंत, कोकणगाव,नारायण टेंभी ,कारसूळ हि गावे बेहेडच्या आसपासची प्रमुख गावे आहेत.